Tieners schamen zich vaak. Voor hun ouders, voor hun lichaam of voor hun prestaties op school. Waarom schamen (pre)pubers zich? En hoe kun je hier het beste mee omgaan?
Waarom schaamt jouw tiener zich?
Veel kinderen in de puberteit en kort ervoor schamen zich. In deze periode verandert er veel. Dat kan je kind onzeker maken. Tieners denken veel na over wat anderen van hen vinden. De meeste kinderen willen vooral ‘normaal’ zijn. Alles wat anders voelt, kan zorgen voor schaamte.
In de puberteit zoekt je kind naar een eigen identiteit. Zo leert je kind wat hij of zij belangrijk vindt in het leven. Maar als iets niet past bij wie je kind wil zijn, kan hij of zij zich schamen.
Ouders worden voor tieners minder belangrijk. De mening van vrienden telt meer. Is hun mening negatief? Dan wordt je tiener misschien onzeker en kan hij of zij zich gaan schamen.
Waar kan een tiener zich voor schamen?
Tieners kunnen zich voor veel dingen schamen: hun uiterlijk, hun lichaam, hun prestaties of hun ouders.
Je tiener schaamt zich voor zijn of haar uiterlijk en lichaam
Tijdens de (pre)puberteit kan je kind zich ineens schamen voor zijn of haar uiterlijk. Misschien heeft je tiener puistjes, nog geen borsten of juist grote borsten. Of je kind is veel langer of kleiner dan de anderen in de klas. Tieners zijn vaak bang dat anderen hen raar vinden. Ze willen niet opvallen en kleden zich vaak hetzelfde als hun vrienden.
Soms probeert een tiener zich een beetje te verstoppen. Bijvoorbeeld door een capuchon op te doen of met gebogen schouders te lopen.
Veel tieners willen niet meer tegelijk met hun vader of moeder in de badkamer zijn. Ze vinden het ongemakkelijk als anderen hun blote lichaam zien. Ze moeten wennen aan de veranderingen. Het kan ook dat je kind het niet fijn vindt om jou naakt te zien.
Lees meer over lichamelijke veranderingen in de puberteit.
Tip: plaag je kind niet met de schaamte voor een bloot lichaam. Loop niet expres bloot van de badkamer naar de slaapkamer. Gedraag je zoals je altijd hebt gedaan.
Je tiener schaamt zich voor zijn of haar prestaties
Sommige kinderen begrijpen de lesstof op school niet meteen en worden daar onzeker van. Ze vinden het moeilijk om om hulp te vragen. Als ze dan slechte cijfers halen, valt dat op. En dat willen tieners juist niet. Kinderen die stoer doen over een slecht cijfer, doen dit vaak om hun schaamte te verbergen.
Ook als je kind als laatste gekozen wordt voor een sportteam, kan dat vervelend zijn. Zeker als je kind al onzeker is en niet goed is in gym. Veel tieners willen gewoon gemiddeld presteren, zodat ze niet opvallen.
Tip: praat met je kind over verschillen. De één is goed in sport, de ander kan ruzies oplossen of heeft gevoel voor stijl. Praat over waar jouw kind goed in is, en wat hij of zij voor anderen betekent.
Je puber schaamt zich voor jou
Schaamde jij je vroeger ook niet voor je moeder die op de fiets zong? Of voor je vader, met zijn flauwe grappen? Je puber wil het liefst dat jij net als andere ouders bent. Zo’n ouder vindt je kind ‘normaal’.
Wil je puber niet dat je binnenkomt als je hem of haar ophaalt van een feestje? Dan wil je kind misschien voorkomen dat vrienden iets van jou vinden. Je puber wil niet dat jij opvalt.
Geef je kind de ruimte om zichzelf te ontdekken en een eigen mening te hebben. Je hoeft jezelf niet te veranderen. Maar zet je puber niet voor schut. En bedenk: het is een fase. Er komt een moment dat je kind juist trots op je is.
Hoe ga je om met schaamte van je puber?
- Een beetje schaamte is normaal. Als je kind maar niet heel onzeker is. Probeer positief te zijn naar je kind.
Lees hoe je om kunt gaan met onzekerheid bij tieners. - Dwing je kind niet over de schaamte te praten. Laat weten dat je er bent als hij of zij je nodig heeft.
- Geef je puber verantwoordelijkheid en blijf op de achtergrond. Stel duidelijke grenzen en blijf luisteren.
- Je puber vindt je misschien niet ‘cool’, maar jij bent nog steeds een veilige plek voor hem of haar.
- Verwacht niet te veel van je kind. Pubers kunnen zich schamen als ze denken dat ze jouw verwachtingen niet halen. Dat is slecht voor hun zelfvertrouwen.
- Tieners die zich erg schamen voor zichzelf worden soms gepest.
Let op signalen dat je kind gepest wordt. - Geef het goede voorbeeld. Als jouw kind merkt dat jij je schaamt voor je lichaam, is de kans groter dat hij of zij daar ook onzeker over wordt.
- Schaam je je voor iets? Bijvoorbeeld dat je geen fietsband kunt plakken? Zeg dat tegen de fietsenmaker waar je kind bij is. Zo leert je kind dat je het mag zeggen als je onzeker bent.
- Sporten, toneelspelen en dansen kunnen helpen bij het overwinnen van schaamte. Laat je tiener zich lekker uitleven.
- Probeer zelfvertrouwen uit te stralen. Lach om jezelf als iets fout gaat. Zo laat je zien dat niemand perfect hoeft te zijn.
- Lach ook als je puber zegt dat hij of zij zich schaamt voor jou. Het is een fase, die voorbijgaat. Maar dat moment bepaalt je kind.
- Let op: lach je kind niet uit! Dat maakt het juist erger.
Schaamte kan ook nut hebben. Soms voorkomt het dat je ongepaste dingen doet. Laat je kind zien dat het zich schaamt voor iets wat hij of zij heeft gedaan? Zo laat je kind zien dat hij of zij beseft dat het niet verstandig was.
Wanneer gaat de schaamte voorbij?
Als je tiener zichzelf beter leert kennen, krijgt hij of zij meer zelfvertrouwen. Dan weet je kind beter wat hij of zij wil en schaamt hij of zij zich minder. Kinderen met een positief zelfbeeld schamen zich minder.
Lees hoe je je kind kunt helpen meer zelfvertrouwen te krijgen.
